Τοποθεσία
Μπανσκο – μία μαγική συμβίωση της ιστορίας, της παράδοσης και του πολιτισμού. Μ’ όλα αυτά, τα οποία ο επισκέπτης ανακαλύπτει εδώ – αρχαία αρχιτεκτονική, ηρωική ιστορία, αυθεντική λαογραφία, αιώνιο πολιτισμό, διατηρημένα έθιμα , ειδική κουζίνα, απίθανο χιούμορ και πλούσια ομιλητικότητα - βουνίσια, πόλη με στιλ παλιγγενεσίας είναι ένα ιδιόμορφο σύμβολο της βουλγαρικότητας.
Η Κοινότητα Μπάνσκο περιλαμβάνει τα ωραιότερα μέρη της μεγαλειώδης οροσειράς Πίριν, μέρη του λεκανοπεδίου του Ραζλόγκ, το γραφικό στενό Μόμινα κλισούρα του Νέστου και από το μέρος Νταμπράσκι ντιάλ της Ροδόπης. Η έκταση της είναι 49621 στρέμματα. Το ανάγλυφο της είναι από πεδιάδες κατά του μήκους των πόταμων έως λοφώδης στα ορεινά μέρη. Το κλήμα είναι μεταβατικό-ηπειρωτικό με μεσογειακή επιρροή, ενώ στα ψιλότερα μέρη - ορεινό. Το καλοκαίρι είναι σύντομο και δροσερό, ενώ ο χειμώνας είναι με χιόνια, μαλακός και διαρκής. Η μεσαία θερμοκρασία του Ιανουάριου είναι - 1,9 βαθμούς Κελσίου, το χιόνι παραμονή στο μέρος παραθέρισης μέσο όρο 6 μήνες το χρόνο, ενώ οι θερινές θερμοκρασίες είναι +25; +35 βαθμούς Κελσίου.
Η φύση είναι ο μεγαλύτερος πλούτος της Κοινότητας Μπάνσκο. Το 1962 η Υπηρεσία για την υπεράσπιση της φύσης κηρύττει το ομορφότερο μέρος του Πίριν για Εθνικό πάρκο “Βίχρεν”. Το 1974 διευρύνθηκε και ονομάστηκε Εθνικό πάρκο “Πίριν”. το 1999 ο Υπουργός του Περιβάλλοντος και υδάτων ταξινόμησε το πάρκο σε Εθνικό πάρκο “Πίριν” με έκταση 40332 στρέμματα. Στα όρια του συμπεριλαμβάνονται και η προστατευμένη περιοχή “Μπάιουβι ντούπκι -Τζίντζιριτσα” και “Ιούλεν”.
Αυτό το μικρό μέρος του παραδείσου συμπεριλαμβάνει δάση από αιώνια κέδρα και πεύκα, ευρείς διαπλάσεις από αρκεύθους , ορεινούς πολικούς και απόκρημνους βράχους και σμαραγδένιες λίμνες. Λόγου αυτής της πρωτότυπης φύσης το Εθνικό πάρκο “Πίριν” είναι αναγνωρισμένο για αντικείμενο παγκόσμιας σημαντικότητας με την διαταγή του UNESCO και από το 1983 συμπεριλαμβάνεται στην Σύμβαση για την υπεράσπιση του διεθνούς φυσικού πλούτου.
Στην κοινότητα μπαίνουν οι εξής κατοικημένους τόπους: πόλη Μπάνσκο και επτά χωριά: Ντομπρίνιστε, Μέστα, Κρέμεν, Ομπίντιμ, Γκοστούν, Φιλιποβο και Οσένοβο.
Στο Ντομπρίνιστε έχει ενεργούσα σκι βάση με τελεφερίκ με καθίσματα και καλές σκι - πίστες, ταβέρνες και κατάλληλα ξενοδοχεία . οι ιαματικές πηγές στο χωριό καθορίζουν την ανάπτυξη του θεραπευτικού τουρισμού. Τα υπόλοιπα χωριά της Ροδόπης και του Πίριν της Κοινότητας προσφέρουν δυνατότητες για χωριάτικο τουρισμό.
Το Μπάνσκο βρίσκεται στα 925 μέτρα υψόμετρο. Απέχει στα 150 χιλιόμετρα από την Σόφια, 150 χιλιόμετρα από το Πλόβντιβ, 60 χιλιόμετρα από το Μπλαγκόεβγκραντ και 40 χιλιόμετρα από το Γκότσε Ντέλτσεφ. Συνδέεται μ’ αυτά μέσου λεωφορειακή συγκοινωνία. Μέσα από την Κοινότητα περνάει σιδηροδρομική γραμμή Ντομπρίνιστε - Σεπτέμβρι, η οποία έχει σύνδεση με την σιδηροδρομική γραμμή Σίφια - Πλόβντιβ. Δρόμος Μπάνσκο - σαλέ Βίχρεν, ο οποίος είναι δώδεκα χιλιόμετρα, ασφαλτωμένος και επισκευασμένος, και το σύγχρονο τελεφερίκ με καμπίνες συνδέουν την πόλη με το υψηλό μέρος της ορεινής και σκι περιοχής.
Ιστορια
Στην Κοινότητα Μπάνσκο έχει πάνω από 130 αρχιτεκτονικά – ιστορικά μνημεία του πολιτισμού, από τα οποία 7 με εθνική σημασία. Έχουν καταγραφεί πάνω από 100 αρχαιολογικά σημεία. Το συγκρότημα μουσείων διαθέτει ένα από τα καλύτερα και με άριστη λειτουργία δίκτυα μουσείων στην χώρα. Τα μουσεία στο Μπάνσκο είναι αχώριστο τμήμα από το αξέχαστο κόσμο του παρελθόντος. Σ’ αυτά έχουν μαζευτεί αντικείμενα του βίου από διάφορες εποχές, αρχαιολογικά ευρήματα, εθνογραφικά υλικά, πρωτότυπες στολές, αρχαία εκτυπωμένα βιβλία και χειρόγραφα, πρωτότυπες εικόνες και ξυλογλυπτική, πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Τα μουσεία έχουν ωράριο από τις 9.00-12.00, 14.00-17.00 ώρα, τηλ.: 00359 (0) 749/ 8 83 03, 8 83 04.
Το 1952 ανοίγει τις πόρτες το πρώτο μουσείο στην περιοχή του Πίριν, οίκος – μουσείο “Νικόλα Βαπτσάρωφ”. Η έκθεση συμπεριλαμβάνει αίθουσα, στην οποία παρουσιάζεται το μέρος που γεννήθηκε και μεγάλωσε ο ποιητής. Είναι εκτεθειμένο και αντίγραφο της “Ιστορία Σλαβιανο-βουλγάρικη”,το οποίο το έχει κάνει ο οικονόμος Κωνσταντίν Τσουτσουλάϊν, η προσωπική σφραγίδα του ποιητή Πέγιο Γιάβορωφ, παλιό εμπορικό τεφτέρι, μικρό τεφτέρι του Νικόλα Βαπτσάρωφ, δώρο από την μητέρα του. Στις δυο αίθουσες στο πάνω όροφο δείχνεται η ζωή του μετά την εισαγωγή του στο Ναυτικό μηχανικό σχολείο στην πόλη Βάρνα. Παρουσιάζονται πολλά έγγραφα και φωτογραφικά υλικά, η μοναδική του εκδομένη εν’ ζωή συλλογή ποιημάτων “τραγούδια μοτέρ”, το βραβείο του Παγκόσμιου συμβούλιο ειρήνης.
Το σπίτι του Βελιάνωφ ανακινήθηκε το 1977. Έχει κηρυχτεί για μνημείο του πολιτισμού με εθνική σημασία και είναι πρωτότυπο για το αρχιτεκτονικό τύπο σταθεροποιημένων σπιτιών από την εποχή της Παλιγγενεσίας. Είναι πρωτότυπη με τις τοιχογραφίες και την ξυλογλυπτική στα ταβάνια, έργο του Βελιάν ογκνεφ. Στις ζωγραφιές του ο Βελιάν ογκνεφ αναπαριστάνει τα δημοφιλές για τον καιρό του απόψεις από τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά κέντρα.
Το Μπένινι σπίτι έχει μετατραπεί το 1981 σε μουσείο του Νεόφυτ Ρίλσκι, ιδρυτής της βουλγάρικης κοσμικής εκπαίδευσης και ο πρώτος βούλγαρος εγκυκλοπαιδικός. Έχει κηρυχτεί για εθνικό μνημείο του πολιτισμού. Έχει οικοδομηθεί το 18 αιώνα. Στην αίθουσα με τα έγγραφα του σπιτιού έχουν εκτεθεί υλικά σε χρονολογική σειρά, τα οποία ανακαλύπτουν την πολύχρονης πολύπλευρη δραστηριότητα του Νεόφυτ Ρίλσκι. Μεταξύ αυτών είναι “Βουλγαρική Γραμματική” /1835 /, τμήματα από το ελληνικό – βουλγαρικό λεξικό, βιβλία από την προσωπική του βιβλιοθήκη.
Στο παλιό μετόχι Χιλεντάρσκι /Ρίλσκι/ το 1986 έχει οργανωθεί Μόνιμη έκθεση εικόνων από την Εικονογραφική σχολή του Μπάνσκο, μία από την έντονη εκδήλωση του βουλγάρικου πολιτισμού το 18-19 αιώνα. Έχουν εκτεθεί πρωτότυπες εικόνες, ζωγραφισμένες από τους εκπροσώπους της. Βασικό μέρος έχει διατεθεί στα έργα του ιδρυτή της σχολής Τομά Βισάνωφ, στον γιο του Ντημήταρ, τον εγγονό του Σημαιών και άλλους εικονογράφους του Μπάνσκο.
Η εκκλησία “Σβετά Τρόιτσα/Αγία Τριάδα” είναι βασιλική με τρις ναούς, οικοδομημένη το 1835 από τοπικούς μάστορες με την πρωτοβουλία του Λάζαρ Γκέρμαν. Το 1850 έχει εγερθεί πύργος – καμπαναριό . Η εκκλησία ήταν η μεγαλύτερη στην Βουλγαρία έως την οικοδόμησης του Ναού – μνημείου “Αλεξάνταρ Νέυσκι”.
Ι οίκος της καλλιτέχνης προς το μουσείο “Νικόλα Βαπτσάρωφ” είναι με προλειτουργική διαμόρφωση του χώρου. Εδώ οργανώνονται μόνιμες και προσωρινές εκθέσεις, διεξάγονται επιστημονικές συνεδριάσεις, συναντήσεις με παράγοντες του πολιτισμού και άλλους. Στο δεύτερο όροφος είναι εκτεθειμένη μόνιμη εθνογραφική έκθεση – παζάρι με αυθεντικά χειροποίητα υλικά , σουβενίρ τέχνης και έργα τέχνης.
Στην περιοχή του Μπάνσκο μπορεί να δείτε επίσης και το ανανεωμένο παρεκκλήσι "Σβετί Πάυελ ι πέταρ/ Αγ. Αγ. Παύλος και Πέτρος ", θρακικό κάστρο, βωμός για θυσίες και εκκλησία από το V αιώνα στην περιοχή "Σβ. Νικόλα", Κάλιατα- θρακικό κάστρο και νεκρόπολη από το II, III αιώνα πριν το χριστό, νεότερο – χριστιανική βασιλική στην περιοχή "Σιπότσκο", Καραγκόνσκο – εκκλησία και νεκρόπολη από το Х αιώνα, το μοναστηράκι του παλιγκοντέν, τοποθεσία "Σβ. Ιβάν" – θρακικό ιερόν από το IV - VI αιώνα χωριό Ελέσνιτσα – προϊστορικό μουσείο με υλικά από το 6-τη χιλιετία πριν το χριστό.
